|
|
|
Gestasyonel Diyabet
Gestasyonel Diyabet
Gebeliğin fizyolojisinin gereği bazı hormonlar gebelikte
bebeğin gelişimi için normalden daha fazla salgılanır. Bu
hormonların salgılanması kan şekerinin yükselmesine neden
olur. Bu etki özellikle gebeliğin 24. haftasından sonra
hızlanarak artar. Bu nedenle anne adaylarının gebelikte
ortaya çıkan diyabet hakkında gebelik öncesinde ve gebelik
süresince bilgilendirilmesi, düzenli ve dikkatli izlenmesi
gerekir.
Gestasyonel Diyabet Nedir?
Gebelikte çıkan diyabet, yani tıp dilinde “Gestasyonel
Diyabet” ilk defa gebelik sırasında saptanmış kan
şekeri yüksekliğidir. Gestasyonel Diyabetli’ de
gebelik öncesinde diyabet yoktur.
Günümüzde “Gestasyonel Diyabet” görülme oranı yüzde
2-4 olduğundan, her gebeye, özellikle riskli olanlara
gebeliğin 24. ve 28. haftaları arasında tarama testi
uygulanması gerekir.
Bu tarama testinde kişiye önce 50 gr şeker yüklemesi
yapılır. Test, günün herhangi bir saatinde suda eritilen 50
gr şeker alındıktan 1 saat sonraki kan şekeri değerine
bakılmasından ibarettir. Sonuç, 140 mg/dl’ nin altında ise
gebede “Gestasyonel Diyabet” yoktur, eğer kan şekeri
140 mg/dl’nin üzerinde ise gebeye 100 gr’lik ikinci bir
şeker yüklemesi yapılır. Bu testte ise kan şekeri değerleri
başlangıçta: 95 mg/dl, 60 dakikada; 165 mg/dl, 120 dakikada;
145 mg/dl, 180. dakikada: 125 mg/dl değerlerinin altında
olmalıdır. Bu değerlerden ikisi yüksekse kişiye “Gestasyonel
Diyabet” tanısı konur.
Bu basit testlerin yapılmasının önemi çok büyüktür,
özellikle 100 yıl kadar önce, gebe diyabetiklerin
çoğunun bebeklerinin, bir kısmının da kendi yaşamlarının
kaybettikleri düşünülürse, annenin glukoz düzeylerindeki
artış, anne karnındaki bebek (fetus) açısından büyük önem
taşır. Fetus plasenta yoluyla anneden aldığı besinler (glukoz,
aminoasit ve yağ asitleri) ile beslenir. Annenin karnında
yükselen şeker miktarı, direkt olarak bebeğe yansır ve
fetusta glukoz fazlalığı oluşur. Bebek bu duruma yaptığı
insülini artırarak karşılık verir. İnsülin bebekte büyümeyi
uyaran bir hormondur. Fetal insülinin gebeliğin
24-28. haftalarından itibaren artışı, bebeğin büyümesini
hızlandırır ve doğum ağırlığını 4000 gr’ın üzerine çıkar.
İri bebek (Makrosomi) olarak adlandırılan bu tablo bebek
açısından pek çok risk taşır. Doğum sırasında oluşabilecek
omuz çıkıkları, sinir yaralanmaları, solunum sıkıntısı,
şeker düşüklüğü, sarılık bu sorunlardan bazılarıdır, ancak
hem geliştirilen yeni testler hem de insülinin keşfi ve
yaygın kullanımı sayesinde anne ve bebeklerinin karşılaştığı
birçok risk ortadan kalkmıştır.
Gestasyonel Diyabette Hedef Kan
Şekeri Düzeyi Ne Olmalıdır?
Gestasyonel diyabetli bir annede amaç, açlık kan
şekerini 90 mg/dl, yemekten 2 saat sonraki tokluk
şekerini ise 120 mg/dl’nin altında seyretmesini
sağlamaktadır. Bu amaçla, kişiye önce özel bir beslenme
planı uygulanır ve kan şekeri bir hafta boyunca izlenir.
Eğer bu süre içinde şeker değerleri belirtilenin
üzerine çıkıyorsa, hemen insülin tedavisine
başlanmalıdır. Bu dönemde anne mutlaka bir şeker ölçme
cihazı almalı ve kan şekerinin her öğünden önce, öğünlerden
2 saat sonra ve yatarken olmak üzere günde 7 defa
ölçmelidir. Ölçüm sıklığı haftada en az iki gün olmalıdır.
Ölçülen değerler bir günlüğe kaydedilmelidir. Bebeğin
sağlıklı büyüme ve gelişimi için bu önlemlerin alınması
gerekir.
Doğumdan Sonra
Doğumdan hemen sonra insülin direnci ortadan kalkar
ve diyabet düzelir. İnsülin kullanan annede,
doğum sonrası şeker ölçülmeli ve
insülin tedavisi
kesilmelidir. Aksi halde, ciddi kan şekeri düşüklüğü
(hipoglisemi) meydana gelebilir. Ancak, nadiren de olsa,
doğumdan sonra diyabet kalıcı olabilir. Bu durumda, anne süt
verdiği sürece,
insülin
tedavisi sürdürülür. Daha sonraki tedavi şekline
diyabet uzmanı karar verecektir. |
